Do strefy czystego transportu (w Polsce SCT, za granicą najczęściej LEZ albo ULEZ) wjedziesz wypożyczonym autem, jeśli spełnia ono lokalne wymogi – zwykle normę Euro albo próg roku produkcji dla danego paliwa. Kilkuletni samochód mieści się w progach Warszawy i Krakowa, ale formalności bywa więcej: w części miast auto trzeba zgłosić, okleić plakietką albo opłacić wjazd. Zasady ustala każde miasto lub kraj osobno, a wezwanie do zapłaty trafia najpierw do wypożyczalni.
Czym jest strefa czystego transportu
W Polsce strefę tworzy gmina uchwałą, na podstawie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych. Art. 39 zakazuje wjazdu pojazdom innym niż elektryczne, napędzane wodorem, napędzane gazem ziemnym oraz wyłączone uchwałą – to uchwała określa więc, które auta spalinowe mogą wjechać. Jest ona aktem prawa miejscowego, dlatego wymogi i nalepki różnią się między miastami.
Ustawa wyznacza tylko ramy. Płatny wjazd aut niespełniających wymogów gmina może dopuścić najwyżej na 3 lata od ustanowienia strefy, za maksymalnie 2,50 zł za godzinę albo 500 zł za miesiąc. Za wjazd wbrew zakazowi grozi grzywna do 500 zł (art. 96c Kodeksu wykroczeń) – „do”, a nie zawsze 500 zł.
Warszawa: wymogi w 2026 r. i kolejne etapy
Warszawska strefa działa od 1 lipca 2024 r. Obejmuje 37 km², czyli 7% powierzchni miasta: większość Śródmieścia i fragmenty sąsiednich dzielnic. Ulice graniczne leżą poza strefą. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje drugi etap ograniczeń – wjechać mogą:
- auta benzynowe i z LPG spełniające normę Euro 3 albo nie starsze niż 26 lat (rocznik 2000 i nowsze),
- diesle spełniające normę Euro 5 albo nie starsze niż 17 lat (rocznik 2009 i nowsze).
Kolejne, ostrzejsze etapy zaplanowano na lata 2028, 2030 i 2032. Zasady są jednakowe dla przyjezdnych i turystów.
Warszawa nie wprowadziła płatnego wjazdu. W zamian każdy może wjechać autem niespełniającym norm cztery razy w roku kalendarzowym, bez zgłoszenia. Strefę kontroluje Straż Miejska, za sam brak nalepki kary nie ma, a nalepka wydana w innym mieście, na przykład w Krakowie, nie uprawnia do wjazdu.
Kraków: wymogi, opłaty i niepewny stan prawny
W Krakowie strefa obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. i obejmuje około 60% obszaru miasta. Bez opłat wjeżdżają auta benzynowe i z LPG z normą Euro 4 albo z rocznika 2005 i nowsze oraz diesle osobowe do 3,5 t z normą Euro 6 albo z rocznika 2014 i nowsze. Wjazd kontrolują przede wszystkim kamery, które odczytują tablice i porównują je z bazą systemu.
Kierowcy spoza Krakowa, których auto nie spełnia norm, mogą w okresie przejściowym 2026–2028 wjechać za opłatą: 2,50 zł za godzinę (w 2026 r. opłata za dwie godziny z rzędu oznacza wjazd do końca dnia) albo abonament, który w 2026 r. kosztuje 100 zł miesięcznie, w 2027 r. – 250 zł, a w 2028 r. – 500 zł. Po 31 grudnia 2028 r. wjadą tylko auta spełniające normy. Zgłoszenia i płatności obsługuje miejski system SCT.
Uwaga na stan prawny. 14 stycznia 2026 r. wojewódzki sąd administracyjny wydał orzeczenie w sprawie uchwały o strefie. Według komunikatu miasta sąd uchylił jedynie zapisy dotyczące meldunku, orzeczenie nie było prawomocne, a po jego uprawomocnieniu większość zasad ma pozostać bez zmian. Nie mamy potwierdzenia, jak sprawa potoczyła się później. Strony miasta opisują strefę jako działającą, ale przed wjazdem sprawdź aktualny komunikat urzędu.
Strefy za granicą: Niemcy, Francja, Londyn
| Miejsce | Wymóg | Formalności | Opłata lub kara |
|---|---|---|---|
| Niemcy (Umweltzone) | zielona plakietka | jedna plakietka na wszystkie strefy w kraju | 100 € za jazdę bez plakietki |
| Francja (ZFE-m) | winieta Crit’Air | wniosek tylko na oficjalnej stronie; 3,85 € przy wysyłce we Francji | do 450 €, zwykle mandat 68 € |
| Londyn (ULEZ) | normy emisji albo opłata dzienna | auto zarejestrowane poza Wielką Brytanią trzeba zarejestrować w TfL, nawet gdy spełnia normy | 12,50 £ dziennie dla aut niespełniających norm |
W Niemczech stref jest obecnie 35, bo wiele miast je zniosło. Urząd, który je opisuje (Umweltbundesamt), nie podaje zasad dla aut zarejestrowanych za granicą – jadąc z Polski, sprawdź je przed wyjazdem. We Francji winietę wydaje wyłącznie serwis certificat-air.gouv.fr; jest ona obowiązkowa w strefach ZFE-m oraz wtedy, gdy podczas smogu wprowadzany jest ruch zróżnicowany. Londyńska ULEZ działa całą dobę przez 7 dni w tygodniu, z wyjątkiem 25 grudnia, i obejmuje wszystkie dzielnice Londynu.
Włochy i Hiszpania
Włoski kodeks drogowy definiuje strefy ZTL jako obszary, w których wjazd i ruch są ograniczone do określonych godzin albo do wybranych kategorii użytkowników i pojazdów. Godziny, wyjątki i kary w konkretnym mieście trzeba sprawdzić u źródła. W Hiszpanii część miast ogranicza ruch na podstawie naklejki środowiskowej DGT. Jest ona dobrowolna, a auto na zagranicznych tablicach jej nie dostanie; urząd podaje odpowiedniki tylko dla oznaczeń z Niemiec, Austrii, Danii i Francji.
Co to oznacza dla auta z wypożyczalni
Progi z Warszawy i Krakowa pokazują, że kłopot dotyczy starszych aut. Mimo to przy odbiorze sprawdź w dowodzie rejestracyjnym rodzaj paliwa i rok produkcji. Trzy sytuacje wymagają dodatkowych kroków:
- Auto na zagranicznych tablicach w Krakowie. Samochód zarejestrowany w Polsce i spełniający normy jest w systemie automatycznie. Pojazd zarejestrowany za granicą trzeba zgłosić samodzielnie, nawet jeśli spełnia normy – dotyczy to także auta wynajętego w innym kraju.
- Wyjazd polskim autem za granicę. Zapytaj wypożyczalnię, czy samochód ma już wymaganą plakietkę lub winietę, a jeśli nie – kto i kiedy ma ją załatwić. Zamiar wyjazdu zgłoś już przy rezerwacji, bo wypożyczalnia nie musi się na niego zgodzić.
- Auto elektryczne. Polskie strefy nie obejmują zakazem pojazdów elektrycznych. Czy taki wybór się opłaca, liczymy w tekście najem auta elektrycznego.
Więcej o formalnościach poza Polską znajdziesz w poradnikach wynajem samochodu za granicą oraz winiety i opłaty drogowe.
Kto płaci opłatę lub mandat
Gdy naruszenie rejestruje kamera, wezwanie trafia do właściciela pojazdu, czyli do wypożyczalni. Zgodnie z art. 78 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym właściciel lub posiadacz pojazdu musi na żądanie organu wskazać, komu powierzył auto w danym czasie. Sprawa wraca więc do kierowcy. Europejskie Centrum Konsumenckie wyjaśnia, że przedsiębiorca zazwyczaj nalicza przy tym opłatę administracyjną za udostępnienie danych, niezależną od samego mandatu.
Wysokość tej opłaty zależy od regulaminu:
- Kaizen Rent pobiera 90 zł za wskazanie danych najemcy, także przy wezwaniu do uregulowania opłat, a należność zapłaconą za klienta dolicza w jej równowartości (regulamin i tabela opłat z 2 stycznia 2026 r.),
- Sixt Polska przewiduje 50 euro netto (61,5 euro brutto) za każdy przypadek przekazania danych lub obsługi mandatu, ale zastrzega, że ta opłata nie dotyczy konsumentów.
O innych dopłatach piszemy w poradniku dodatkowe opłaty przy wynajmie, a o kontrolach – w tekście prawo jazdy i dokumenty przy kontroli drogowej.
Jak sprawdzić strefę przed wyjazdem
- Sprawdź na stronie miasta, czy na trasie i przy noclegu jest strefa i jakie ma granice.
- Zapytaj wypożyczalnię o rodzaj paliwa, rok produkcji i normę Euro samochodu.
- Auto na zagranicznych tablicach zgłoś lub zarejestruj tam, gdzie jest to wymagane (Kraków, Londyn), zanim wjedziesz.
- Zachowaj potwierdzenia zgłoszeń i opłat co najmniej do rozliczenia najmu i zwolnienia kaucji.
Najczęstsze pytania
Tak, jeśli auto spełnia wymogi etapu obowiązującego od 1 stycznia 2026 r.: benzyna lub LPG – norma Euro 3 albo rocznik 2000 i nowszy, diesel – norma Euro 5 albo rocznik 2009 i nowszy. Zasady są takie same dla przyjezdnych i turystów.
Kierowca. Gdy naruszenie zarejestruje kamera, organ pyta wypożyczalnię, komu powierzyła pojazd, a ta ma obowiązek wskazać najemcę. Wypożyczalnia może doliczyć własną opłatę administracyjną, jeśli przewiduje ją regulamin.
Strefa działa od 1 stycznia 2026 r. i strony miasta opisują ją jako obowiązującą. 14 stycznia 2026 r. sąd administracyjny wydał nieprawomocne orzeczenie, które według miasta uchyliło tylko zapisy o meldunku. Dalszego biegu sprawy nie potwierdziliśmy – przed wyjazdem sprawdź komunikaty urzędu.
Źródła
Stan na październik 2026 r. Zasady stref ustalają miasta i mogą się zmieniać; stan prawny strefy w Krakowie po orzeczeniu sądu ze stycznia 2026 r. trzeba sprawdzić na stronie miasta. Opłaty z regulaminów dotyczą wskazanych firm.
- Ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych – art. 39 i 40
- Kodeks wykroczeń – art. 96c
- Prawo o ruchu drogowym – art. 78 ust. 4
- Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie – Strefa Czystego Transportu
- Warszawa 19115 – Strefa Czystego Transportu
- Kraków – zasady strefy czystego transportu
- Kraków – komunikat o rozstrzygnięciu sądu
- Umweltbundesamt – strefy w Niemczech
- Service-Public.fr – winieta Crit’Air
- Transport for London – ULEZ
- Codice della Strada – art. 3
- DGT – naklejka środowiskowa
- Europejskie Centrum Konsumenckie – wypożyczenie samochodu
- Your Europe – wynajem samochodu
- Kaizen Rent – regulamin i tabela opłat
- Sixt Polska – warunki najmu